Contemporary Art @ Boğaziçi - Interview Project, 2012

Leonel Moura (1948, Lisboa)



Halim Kerim Baş, BU Civil Engineering, godiseru@gmail.com

Çeviri: Ezgi Deveci

 

1948’de Lisbon Portugal’da Doğan Leonal Moura, kavramsal sanat ile uğraşan, yapay zeka ve robotları kullanan uluslararası bir sanatçıdır. Yaptığı işler “Robot sanatı”, “ Kavramsal Yaratıcılık” gibi kategorilere konulabilir. Yenilikçi çalışmalar ortaya çıkarır: RAP-Robotic Action Painter, Robotarium( robotlar için hayvanat bahçesi), resim yapan robotlar ,İSU (şair robot) bunlardan bazılarıdır. RAP, New York’ta “the American Museum of Natural History” de sergilendi.
Halim Kerim Baş: Ne zaman bir artist olduğunuzun farkına vardınız?
Leonel Moura: Bir sanatçı olmaya çok erken karar verdim, ergenlik çağımdaydım. Evimizde modern sanat üzerine pek çok kitap vardı, resimlerine bakmayı ve ne ifade ettiklerini anlamaya çalışmayı gerçekten severdim. Modern sanattaki fikirlerin ve sürecin nesneyi takip ettiğini anlamam uzun sürmedi. Bu esnaf değil de hayalperest olduğumuz anlamına gelir.
Halim Kerim Baş: Sizi robotlarla çalışmaya iten, bu konuda ilham veren sebep nedir?
Leonel Moura: bilgisayarla çalışmaya seksenlerde başladım. Doksanlı yılların sonunda gelişen ve kendi kendini organize eden formlar ortaya çıkarmak için algoritmalar kullanıyordum. Bilgisayarlardan uzaklaşmak istedim. Bunun en iyi yolu, gerçek hayatta faaliyet gösterdiklerinden, robotlar gibi görünüyordu.
Halim Kerim Baş: Diğer sanatçılardan etkilendiniz mi? Eğer etkilendiyseniz kimlerdi onlar?
Diğer sanatçılardan çok fazla değil. Bilim adamı olan bazı arkadaşlarımdan yardım aldım. Sanat dünyası benim ilgimi çekmedi. Sıkıcı ve konservatifti. Mühendislerle ve bilim adamlarıyla konuşmayı tercih ettim.
Halim Kerim Baş: Sanatın dışında eğlenmek için ne yaparsınız?
Çok okurum ve bundan çok hoşlanırım. Şimdilik Bukowski’den alabileceğim her şeyi okuyorum. Aynı zamanda roman da yazarım.
Halim Kerim Baş: sanatçı olmanın ticari yönüyle nasıl başa çıkıyorsunuz?
Robotlarla çalışan sanatçıların ve kendi çalışmalarımın sergilendiği bir galerim var. Arada sırada insanlar gelir ve robotlar tarafından yapılan bazı resimleri satın alırlar.
Halim Kerim Baş: yeni sanatçılara tavsiyeniz ne olurdu?
Sanat magazinlerini okumasınlar ve trendleri takip etmesinler. İleriyi düşünsünler ve yeniliklere açık olsunlar.
Halim Kerim Baş: sanatçı olmanın en iyi ve en kötü yanları nelerdir?
Böyle ayrımlar yapmıyorum. Sözde kötü yanlarından bazıları, gerçekten yaratıcı olabilmenin zorluğu gibi, belki de onu bir güdü olarak görürsek en iyi yanıdır.
Halim Kerim Baş: stüdyoda işler zorlaşınca size ilham veren şey ne olur ve nasıl motive olursunuz?
İlhamın ne olduğunu gerçekten bilmiyorum. Ve stüdyoda işler her zaman kötüleşir. Ama bu iyidir. Bir projede rastgele bir parça acil durumlara yol açabilir. Her şey karışır. Hafıza, denemeler, birikimler, gözlemler kaybolur, engeller, zorluklar ve bunun gibi şeyler olur. Ve sanat projesi bir problem çözme sürecidir. Projenin başında sonunu bilemeyiz.
Halim Kerim Baş: bize RAP,ISU, TARA ve resim yapan robotlarınızdan bahsedebilir misiniz? Sanat ortaya çıkarmak için gerekli yaratıcılığa sahip olduklarını düşünüyor musunuz?
Resim yapan robotlar kendini konumlandıran otonom makinelerdir. Kendi kendilerine görsel kombinasyonlar yaparlar. Süreç rastlantısallığa ve olumlu geri bildirimlere dayanır. Özellikle rastgele değil ama önceden belirlenen bir şey de değil. Robotlar ummadığım bilgileri tutup birleştiriyorlar resim yaparken. İlk koşulları aşıyorlar, bu nedenle yaratıcı olduklarını söyleyebiliriz.
Halim Kerim Baş: Bize son çalışmalarınızdan bahsedebilir misiniz?
Robotlarla bir tiyatro oyunu üzerinde çalışıyorum. RUR oyunu bir klasiktir diğerlerinin arasında özel bir yere sahiptir çünkü ilk defa robot kelimesinden gelir. Benim üzerinde çalıştığım versiyonu orijinalinden farklı çünkü sahnede gerçek robotlarım var ve hikayede çok daha önemli bir rol oynuyorlar. Sahneye ilk çıkışları gelecek Ağustos’ta São Paulo, Brezilya’da olacak.
Halim Kerim Baş: “Bilim problemleri çözer, sanat problem yaratır.” Sözüyle ne anlatmak istediğinizi açıklayabilir misiniz?
Önceden de söylediğim gibi bir sanat projesine problem olarak bakarız. Ama çözüm için bir araştırma olarak görmeyiz, yeni bir soru ortaya çıkarmak için bir yol olarak görürüz. Bu bağlamda problem yaratmak çözmekten daha çok ilgimizi çeker.
Halim Kerim Baş: robotlara adanmış ilk hayvanat bahçesi olan Robotarium’ dan bahseder misiniz?
Robotları yeni canlı türleri olarak görürüm.Köpeklerimiz, kuşalrımız, bakterilerimiz ve robotlarımız vardır. Belirli bir zekaya sahip canlılardır. Ve bu yeni tür için bir hayvanat bahçesi kurmaya karar verdim. Robotarium’da güneş ışığından besleniyorlar ve yakalanmayı umursamıyorlar.
Halim Kerim Baş: son olarak Türkiye’ye bir sergi için ya da ziyaret amaçlı gelip gelmeyeceğinizi merak ediyorum.
Henüz böyle bir planım yok.




Linkler:
http://en.wikipedia.org/wiki/Leonel_Moura